از نسخهء المصنّف و نيز حاكم - كه وى روايت را صحيح دانسته است - از جابر بن عبد اللَّه نقل كرده‌اند كه دربارهء « اهْدِنَا الصِّراطَ الْمُسْتَقِيمَ » گفت : « همان اسلام است كه گسترده‌تر از فاصله ميان آسمان و زمين مىباشد . » « 1 » [ 1 / 539 ] عبد بن حميد از ابو عاليه رياحى چنين نقل كرده است : « اسلام را بياموزيد و هنگامى كه آن را فرا گرفتيد ، از آن روى برمتابيد . بر شما باد راه مستقيم ؛ چرا كه راه مستقيم ، همان اسلام است ؛ و به راست و چپ منحرف نشويد . » « 2 » [ 1 / 540 ] احمد ، ترمذى - كه وى حديث را حسن دانسته - نسائى ، ابن جرير ، ابن منذر ، ابو الشيخ ، حاكم - كه وى آن را صحيح دانسته است - ابن مردويه و بيهقى در الشعب ، از نوّاس بن سمعان از رسول خدا صلى الله عليه و آله و سلم روايت كرده‌اند : « خداوند به صراط مستقيم ، مثال زده است . بر دو سوى صراط ، دو ديوار قرار دارد و در آن دو ، درهايى گشوده . بر درها ، پرده‌هايى افكنده شده است و در كنار درِ صراط ، دعوت‌گرى مىگويد : اى مردم ، همگى به صراط درآييد و منحرف نشويد . دعوت‌گرى نيز از درون راه فرا مىخواند و هنگامى كه انسان مىخواهد يكى از آن درها را بگشايد ، مىگويد : واى بر تو ، آن را باز نكن كه اگر آن را بگشايى ، وارد آن گردى . صراط ، اسلام است و ديوارها ، حدود خدا هستند و درهاى گشوده شده ، محارم الهى و آن دعوت‌گر بر سر صراط ، كتاب خدا و دعوت‌گر از درون ، واعظ خداى تعالى در دل هر مسلمان است . » « 3 »

--> ( 1 ) . الدرّ ، ج 1 ، ص 38 ؛ طبرى ، ج 1 ، ص 111 ؛ حاكم ، ج 2 ، ص 259 . ( 2 ) . الدّر ، ج 1 ، ص 40 ؛ المصنّف ، ج 11 ، ص 367 ؛ الكامل ( ابن عدىّ ) ، ج 3 ، ص 163 . ( 3 ) . الدرّ ، ج 1 ، ص 39 ؛ مسند احمد ، ج 4 ، ص 182 ؛ ترمذى ، ج 4 ، ص 222 ؛ نسائى ، ج 6 ، ص 361 ؛ طبرى ، ج 1 ، ص 112 ؛ حاكم ، ج 1 ، ص 73 ؛ الشعب ، ج 5 ، ص 444 و 445 ؛ كنز العمّال ، ج 1 ، ص 182 ؛ ابن كثير ، ج 1 ، ص 29 ، در اين نقل آمده است : « هم‌چنين ابن ابى حاتم و ابن جرير آن را از حديث ليث بن سعد روايت كرده‌اند . ترمذى و نسائى نيز آن را از على بن حجر از بقية از بجير بن سعد از خالد بن معدان از جبير از نفير از نوّاس بن سمعان روايت كرده‌اند . سند آن حسن و صحيح است و خدا داناتر است . » متن حديث ياد شده براساس منابع مختلف ، تصحيح شده است .